المحقق النراقي

550

خزائن ( فارسى )

شانهء هر گوسفند خوبست و حكم مىتوان كرد مجملًا آن كه از شانه چپ حكم كند راه كاروان كه فراخست ، بر سر شانه اگر لختى سياه بود دليل است بر سلامتى كاروان ، و اگر همانجا سفيد باشد دليل نيامدن كاروان بود ، و اگر همان جا سرخ بود دليل است كه در كاروان جنگ افتاده ، و اگر بر كنار آن سياهى بيند دليل بود به نزديك رسيدن كاروان به شهر « دشت و كوه » اگر به جاى دشت و كوه سياهى بيند دليل است بر بسيارى علف و اگر سفيدى بيند دليل بىعلفى است و خشكى دشت « سپاه و لشكر » و اگر به جاى سپاه و لشكر سياهى به كنارها يعنى كمر آنها در آمده بود و شانه در زير آكنده جنبش لشكر است در آن شهر ، و اگر سياهى باشد و مقدار دو انگشت بيش نباشد دليل خلاصى و آرام است از لشكر ، و اگر هم در جاى سياهى سرخى باشد دليل خون ريختن بود در آن شهر و لشكر . « شهر و شهرستان » اگر در جاى شهر و شهرستان سرخى بيند دليل خون ريختن است در آن شهر و لشكر و اگر سفيدى باشد دليل مرگ و تنگى باشد . فى معرفة المسافة * فائدة : إذا أدرت أن تعرف المسافة بين بلدين تنظر فإن اتفقا فى الطول و تفاوتا فى العرض أو بالعكس فخذ لكل درجة من التفاوت اثنى و عشرين فرسخاً و إن تفاوتا فيهما فربع ما بين الطولين و كذا ما بين العرضين و اجمع المربعين و اضرب جذر المجتمع فى اثنين و عشرين فالحاصل عدد فراسخ بين البلدين فلو كان بين الطولين أربع درج و ما بين العرضين ثلاثاً ضربنا جذر مجموع مربعها و هو خمسة فى اثنين و عشرين فما بين البلدين حينئذ مائة فرسخ و عشرة فراسخ و لا يخفى عليك أن الدرجة الأرضية اثنان و عشرون فرسخاً و تسع فراسخ و فى هذه القاعدة اسقط الكسرتسهيلًا للحساب [ دفاين ] .